Lipnica Murowana, wieś w powiecie bocheńskim, kojarzy się przede wszystkim z jednym zwyczajem: w Niedzielę Palmową stają tu palmy wielkanocne, które mają po kilkadziesiąt metrów. Konkurs na nie, według Wikipedii organizowany od 1958 roku, ściąga do rynku wykonawców z całej okolicy. To jedna z najbardziej znanych odmian tego zwyczaju w Małopolsce, obok palm z Limanowej, o których wspomina hasło o Niedzieli Palmowej.

Skąd palma i co oznacza

Niedziela Palmowa przypada siedem dni przed Wielkanocą i otwiera Wielki Tydzień. Obchodzi się ją na pamiątkę wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, gdy lud słał mu pod nogi gałązki. Pierwsze znane zapisy o procesji z tej okazji pochodzą z dziennika pątniczki Egerii z lat osiemdziesiątych IV wieku. W Polsce święto obchodzi się od średniowiecza, a wierni przynoszą do kościoła palemki jako symbol odradzającego się życia.

Kształt palmy zależy od regionu. Palma wileńska to niewielki wałeczek z suszonych traw i kwiatów, kurpiowska ma kilka metrów i kwiaty z bibuły. Palmy z południa Polski, do których należą lipnickie, tworzy się z długich prętów wierzbowych, wiklinowych lub leszczynowych, przewiązanych rytmicznie szpagatem lub rzemieniem. Na szczycie umieszcza się czub z bazi, bukszpanu, cisu i kolorowych kwiatów, a do pręta doczepia się wstążki.

Konkurs w Lipnicy Murowanej

Wikipedia pisze, że Lipnica słynie z konkursu Lipnickich Palm i Rękodzieła Artystycznego, organizowanego od 1958 roku. Palmy konkursowe wykonuje się w kilku kategoriach, a regulamin stawia twarde warunki:

Najwyższe palmy przekraczały według tego samego źródła 30 metrów. Za rekordowe uznawano palmy Zbigniewa Urbańskiego: 33,45 metra w 2009 roku, 35,10 metra w 2010 i 36,04 metra w 2011. Kolejny rekord, 37,78 metra, ustanowił w 2019 roku Andrzej Goryl. Wysokość rekordowa jest tu danymi z podanych lat i nie musi być aktualna, bo co roku może paść nowa.

Wikipedia odnotowuje też konkurs palm w Rabce. Obie miejscowości organizują konkursy na najdłuższą i najpiękniejszą palmę, a palmy podhalańskie widuje się podczas procesji także w Bukowinie Tatrzańskiej i Tokarni.

Rynek, kościół i święty Szymon

Lipnicę lokował w 1326 roku król Władysław Łokietek, a prawa miejskie miała do 1934 roku. Do dziś zachował się średniowieczny układ z rynkiem o wymiarach około 60 na 55 metrów, przy którym stoją drewniane domy podcieniowe zbudowane w XVIII wieku. Miejscowość leży na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej, a jej okolice należą do Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego.

Tuż za dawną granicą miasta, w Lipnicy Dolnej, stoi kościół św. Leonarda. Wikipedia podaje, że zbudowano go prawdopodobnie pod koniec XV wieku, a miejscowa tradycja wiąże jego początki z rokiem 1143 lub 1203. W 2003 roku wpisano go, razem z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski, na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ten wpis dotyczy więc kościoła, a nie konkursu palm.

Z Lipnicy pochodzi Szymon, bernardyn, który urodził się między 1438 a 1440 rokiem, a zmarł w Krakowie 18 lipca 1482 roku podczas epidemii, opiekując się chorymi. Papież Benedykt XVI kanonizował go 3 czerwca 2007 roku. Kościół św. Szymona w Lipnicy stoi, jak podaje Wikipedia, na miejscu jego rodzinnego domu. Z tą okolicą związani są także Ledóchowscy: majątek w Lipnicy przejął w XIX wieku Antoni August Ledóchowski, a po nim żona i córka. Dawny zespół dworski opisuje karta Dworu Ledóchowskich. W Lipnicy mieszkała też św. Urszula Ledóchowska, a pierwsze siostry urszulanki rozpoczęły tu pracę w 1939 roku.