Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu to drewniana świątynia zbudowana w drugiej połowie XVII wieku, uznawana za jeden z najlepiej zachowanych przykładów łemkowskiego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Od 2013 roku należy do zespołu drewnianych cerkwi Karpat wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Łemkowska cerkiew z drewna

Zrębowa budowla ma plan złożony z trzech kwadratów: prezbiterium, nawy i babińca, każdego pod osobnym dachem. Reprezentuje północno-zachodni typ cerkwi łemkowskich i bywa uważana za jego modelowy, najpiękniejszy przykład. Wieża ma pochyłe ściany i konstrukcję słupową, a cała cerkiew, zarówno ściany, jak i dachy, jest obita gontem. Dachy są namiotowe, dwukrotnie łamane, z makowicami i latarniami. Za datę budowy często podaje się rok 1700, a wieżę dostawiono w 1743 roku. Wpis do rejestru zabytków pochodzi z 1986 roku.

Wnętrze

Polichromię w 1904 roku wykonał Michał Bogdański, ten sam artysta stworzył ikonostas oddzielający prezbiterium od nawy. Na ścianach są kolumny, gzymsy, anioły, scena Przemienienia Pańskiego i ewangeliści. W środku stoją trzy ołtarze: główny z XIX wieku i dwa boczne z ikonami. Chór muzyczny zdobi rzeźbiona balustrada arkadowa. Zachowała się też kamienna kropielnica z 1750 roku, a w zakrystii płaszczenica.

Remonty i konserwacja

Korpus remontowano w 1811, 1904 i 1967 roku oraz w latach 90. XX wieku, a wieżę w 1863, 1911, 1928 i 1967 roku, także w latach 90. W 2011 roku czyszczono pokrycie gontowe.

Lista UNESCO

Cerkiew jest jedną z ośmiu polskich pozycji na liście z 2013 roku, na której jest łącznie 16 drewnianych cerkwi regionu karpackiego z Polski i Ukrainy. Lista spełnia kryteria III i IV.

Po 1947 roku

Świątynię zbudowali Łemkowie jako cerkiew greckokatolicką. Akcja Wisła w 1947 roku objęła około 140 tysięcy osób z południowo-wschodniej Polski, w tym Łemków, którzy zostali przymusowo wysiedleni. Cerkiew w Kwiatoniu przejął wtedy Kościół rzymskokatolicki. Dziś jest kościołem filialnym parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Uściu Gorlickim.

W okolicy

Inne cerkwie regionu to cerkiew w Regietowie i cerkiew w Przysłupiu. Na spacer prowadzi rezerwat przyrody Kozie Żebro, a nad wodą można zatrzymać się nad Jeziorem Klimkowskim.

Praktycznie

• Adres: Kwiatoń 24, gmina Uście Gorlickie, powiat gorlicki.
• Obiekt jest oznaczony jako niedostępny dla osób poruszających się na wózku, co warto potwierdzić na miejscu.
• Kościół jest filią parafii w Uściu Gorlickim. Godziny otwarcia i zasady wejścia sprawdź na stronie parafii.