Gotycki zamek z połowy XIV wieku, przebudowany w renesansie, dawna rezydencja królów polskich i baza wypraw do Puszczy Niepołomickiej.
Zamek Królewski w Niepołomicach to gotycka rezydencja z połowy XIV wieku, przebudowana w duchu renesansu, stojąca w samym centrum miasta na skarpie pradoliny Wisły. Bywa nazywany drugim Wawelem, bo przez wieki służył królom jako baza wypraw łowieckich do pobliskiej Puszczy Niepołomickiej.
Zamek powstał z rozkazu Kazimierza Wielkiego i miał pełnić także funkcje obronne. Pierwotnie tworzyły go trzy wieże, budynki w skrzydłach południowym i wschodnim oraz mury kurtynowe wokół dziedzińca. Równolegle powstała osada Niepołomice, która obsługiwała zamek i dwór.
Dzieło kontynuowali Władysław Jagiełło, Zygmunt I Stary i Zygmunt August. Za Jagiełły zwoływano tu zjazdy koronne i odbywały się sądy. W listopadzie 1419 roku król i królowa przyjmowali w Niepołomicach książąt śląskich. Zygmunt Stary gruntownie przebudował zamek, nadając mu formę czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem. W 1527 roku, gdy w Krakowie panowała epidemia, dwór szukał tu schronienia.
Dzisiejszy wygląd zamku to głównie efekt prac z lat 1551-1568, po wielkim pożarze z 1550 roku, który zniszczył skrzydła wschodnie i północne. Odbudowę prowadzono pod kierunkiem Tomasza Grzymały oraz rzeźbiarza Santi Gucciego. Od strony dziedzińca powstały klatki schodowe i krużganki wsparte na trzech słupach. Rejestr zabytków datuje zamek na lata 1550-1571 i określa jego styl jako renesansowy, a materiał jako ceglany.
Zasługą królowej Bony były ogrody włoskie przy skrzydle południowym, nazywane ogrodami królowej Bony. W latach 1635-1637 krużganki przebudowano we wczesnobarokowe.
Od końca XVI wieku zamek przechodził w ręce rodów szlacheckich, między innymi Curyłów, Branickich i Lubomirskich, którzy zmieniali głównie wystrój wnętrz. Kres świetności przyniósł najazd szwedzki w 1655 roku: zamek zamieniono w magazyn żywności, zniszczono kościół, złupiono miasto. Po rozbiorach Austriacy urządzili tu koszary i rozebrali drugie piętro, a mury wzmocnili skarpami i przyporami. Później budowla służyła jako mieszkania i magazyny, a po wojnach popadała w ruinę.
Od 1991 roku zamek należy do Gminy Niepołomice. Remonty i prace adaptacyjne trwały do 2007 roku i przywróciły rezydencji dawny blask. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków, pierwszy wpis pochodzi z 1934 roku.
Od 2001 roku w komnatach działa Muzeum Niepołomickie z wystawami malarstwa, łowiectwa i historii miasta oraz zbiorami Włodzimierza Puchalskiego. Zamek pełni też funkcję hotelu, restauracji i centrum konferencyjnego, a organizator prowadzi w nim także działalność kulturalną: recitale, koncerty i spektakle. Ma tu siedzibę chór Towarzystwa Miłośników Muzyki i Śpiewu „Cantata”.
Po zwiedzaniu warto przejść do pobliskiego rynku, oddalonego o około 100 metrów. Sam zamek leży też niedaleko Muzeum Fonografii.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się