Sanktuarium bernardynów z bazyliką i 42 kaplicami dróżek, założone w 1600 roku, wpisane na listę UNESCO w 1999 roku.
Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej to zespół bazyliki, klasztoru bernardynów i dróżek kalwaryjskich, położony na południe od miasta, u szczytu góry Żar. Często nazywa się je Polską Jerozolimą. Od 1999 roku figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a od 2000 roku jest pomnikiem historii Polski.
Sanktuarium ufundował w 1600 roku Mikołaj Zebrzydowski, wojewoda krakowski, na wzniesieniu Żar. Pierwszy kościółek konsekrowano 4 października 1601 roku, a w 1602 roku sporządzono akt fundacyjny, który oddawał część góry bernardynom. Bazylikę i klasztor wzniesiono w latach 1604-1609 według projektów Jana Marii Bernardoniego i Pawła Baudartha. Budowla należy do późnego baroku z elementami rokoka.
Akt fundacyjny Mikołaja Zebrzydowskiego nosi datę 1 grudnia 1602 roku, a w 1603 roku dokument zatwierdzili biskup i król Zygmunt III. Kościół konsekrował w 1609 roku biskup Piotr Tylicki. W latach 1609-1617 wzniesiono dwanaście kaplic Drogi Krzyżowej. Po śmierci fundatora w 1620 roku dzieło kontynuował jego syn Jan: w latach 1623-1641 ufundował pięć kaplic pasyjnych i osiem maryjnych. Kaplicę Matki Bożej Kalwaryjskiej zbudowano w latach 1658-1667, a fasadę z dwiema wieżami dodano w latach 1702-1720. Klasztor ma trzy piętra i pięć ryzalitów w formie bastionów, a otacza go mur z 1624 roku.
Obraz do sanktuarium podarował w 1641 roku Stanisław Paszkowski, a od 1667 roku umieszczono go w kaplicy przy południowej ścianie kościoła. Koronacji obrazu dokonał 15 sierpnia 1887 roku Albin Dunajewski. Tytuł bazyliki mniejszej nadał kościołowi papież Jan Paweł II podczas pierwszej wizyty 7 czerwca 1979 roku, a 19 sierpnia 2002 roku odwiedził sanktuarium ponownie.
Dróżki tworzy łącznie 42 kaplice i kościoły rozłożone na obszarze około 6 km kwadratowych. Ich łączna długość to około 5 km, a poszczególne kaplice odwzorowują miejsca związane z Jerozolimą. Ideą przewodnią jest odtworzenie ostatniej drogi Chrystusa: Drogi Pojmania i Drogi Krzyżowej.
Sanktuarium łączy dwa nurty kultu: pasyjny, czyli cierpienie Chrystusa, i maryjny, czyli cześć oddawaną Matce Bożej. W bazylice znajduje się obraz Matki Boskiej Kalwaryjskiej.
Dróżki Pana Jezusa mają 28 stacji rozmieszczonych w 24 obiektach, a dróżki Matki Bożej 24 stacje w 11 obiektach. Część obiektów jest wspólna dla obu tras. Całość, jak opisuje strona sanktuarium, tworzy zespół kaplic i kościołów dróżek oraz manierystyczny park krajobrazowy. Inspiracją dla układu było dzieło Christiana Adrichomiusa opisujące Jerozolimę, a poszczególne wzgórza noszą nazwy Golgoty, Syjonu czy góry Oliwnej.
Pierwsze nabożeństwa pasyjne odprawiono tu w 1608 roku. W XVII wieku ograniczono je do Wielkiego Czwartku i Wielkiego Piątku, a zachowały się scenariusze z 1610 i 1618 roku autorstwa Abrahama Rożniatowskiego. Nowy kształt misteriom po II wojnie światowej nadał Augustyn Chadam, a w 1947 roku wprowadzono nowe stroje i postacie.
Sanktuarium znane jest z misteriów pasyjnych odgrywanych w Wielkim Tygodniu, opisywanych jako bardzo barwne. Drugim ważnym terminem w roku jest sierpniowy odpust Zaśnięcia i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W tych dniach można spodziewać się dużej liczby pielgrzymów, co warto uwzględnić w planach.
Według Wikipedii Kalwaria Zebrzydowska jest jedyną kalwarią wpisaną na listę UNESCO w takiej formie. Wpis nastąpił 1 grudnia 1999 roku, a uznanie za pomnik historii 17 listopada 2000 roku.
W pobliżu, około 900 metrów od sanktuarium, leży Synagoga w Kalwarii Zebrzydowskiej. Około 3,3 km stąd stoi Zamek w Lanckoronie, a około 1,3 km Zamek w Barwałdzie.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się