Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

Teatr im. Juliusza Słowackiego stoi przy placu Świętego Ducha na krakowskim Starym Mieście. Otwarto go 21 października 1893 roku jako Teatr Miejski, a dziś jest jednym z najważniejszych zabytków teatralnych w mieście. Budynek wpisano do rejestru zabytków w 1961 roku.

Jak powstał teatr przy placu Świętego Ducha

Gmach wzniesiono w latach 1891-1893 na miejscu wyburzonego kościoła św. Ducha. Kamień węgielny położono 2 czerwca 1891 roku. Projektantem był krakowski architekt Jan Zawiejski, a inicjatorem budowy fotograf i radny Walery Rzewuski.

Imię Juliusza Słowackiego teatr nosi od 16 października 1909 roku. Wcześniej działał jako Teatr Miejski. Na przełomie XIX i XX wieku, w okresie Młodej Polski, był jednym z głównych ośrodków kultury w mieście. W czasie II wojny światowej w budynku działał teatr niemiecki, a scena ponownie otwarła się 19 lutego 1945 roku.

Jak wygląda budynek

Gmach jest ceglany, w stylu eklektycznym z przewagą neobaroku, a rejestr zabytków określa go jako neorenesansowy. Był pierwszym budynkiem w Krakowie z oświetleniem elektrycznym.

Fasadę zwieńczają alegoryczne postacie: Poezja, Dramat i Komedia po lewej oraz Muzyka, Opera i Operetka po prawej. Na szczycie stoją figury Tadeusza i Zosi z „Pana Tadeusza”, dzieło Michała Korpala.

Widownia i kurtyna Siemiradzkiego

Widownia miała pierwotnie 922 miejsca, dziś jest mniejsza. Zdobi ją żyrandol z 120 żarówkami.

Największą osobliwością wnętrza jest kurtyna namalowana przez Henryka Siemiradzkiego w latach 1892-1894. Ma 11,9 na 9,6 metra i przedstawia Natchnienie, Piękno, Prawdę, Tragedię i Komedię oraz orszak bachiczny wokół pomnika Terpsychory.

Wesele i inne prapremiery

Pierwsza próba robocza odbyła się 11 września 1893 roku, a uroczyste otwarcie 21 października 1893 roku o godzinie 12.00. Największym wydarzeniem pierwszych dekad była prapremiera „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego 16 marca 1901 roku. W tym samym roku po raz pierwszy w Krakowie wystawiono wszystkie części „Dziadów” Mickiewicza. Na froncie widnieje napis „Kraków narodowej sztuce”.

Rzeźby na fasadzie

Alegoryczne posągi na ryzalitach wykonali dwaj artyści: Poezję, Dramat i Komedię Tadeusz Błotnicki, a Muzykę, Operę i Operetkę Alfred Daun. Żyrandol w sali widowiskowej ma 3,5 metra średnicy i 120 żarówek.

Sceny teatru

Teatr ma trzy główne sceny: Dużą Scenę w zabytkowym gmachu, Scenę Małopolskiego Ogrodu Sztuki przy ul. Rajskiej 12, otwartą w 2012 roku, oraz Dom Machin. Od stycznia 2025 roku teatr jest współprowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Do tych trzech scen dochodzą mniejsze: Scena Miniatura otwarta w 1976 roku, Dom Rzemiosł Teatralnych z 2016 roku i MOS Underground, która powstała w 2025 roku.

Co zobaczyć w pobliżu

Teatr leży niedaleko Plantów, a stąd blisko do Bramy Floriańskiej i Barbakanu, oba w odległości około 200 metrów. W odległości około 200 metrów jest też Muzeum Książąt Czartoryskich, a dalej, około 500 metrów, Sukiennice.

Praktycznie

• Adres: plac Świętego Ducha 1, Kraków (Stare Miasto).
• Według strony teatru kasa przy placu Świętego Ducha 1 czynna jest od wtorku do soboty w godzinach 12.00-19.00, a w niedzielę na dwie godziny przed spektaklem. Druga kasa działa przy ulicy Rajskiej 12. Osoby spóźnione wchodzą na widownię dopiero w przerwie, a Dział Dostępności pomaga zaplanować wizytę osobom z niepełnosprawnościami. Godziny sprawdź przed wizytą.
• Repertuar, bilety i możliwość zwiedzania wnętrz poza spektaklami sprawdź na stronie teatru slowacki.krakow.pl.
• Budynek to dobry pomysł na deszczowy dzień: spektakl trwa kilka godzin i cała wizyta odbywa się pod dachem.