Najstarszy istniejący klasztor w Polsce, opactwo benedyktynów z kościołem św. Piotra i św. Pawła, pomnik historii od 2017 roku.
Opactwo benedyktynów w Tyńcu stoi w południowo-zachodniej części Krakowa, w dzielnicy Dębniki, i jest najstarszym z istniejących klasztorów w Polsce. Zespół tworzą kościół św. Piotra i św. Pawła oraz zabudowania klasztorne, a od 2017 roku jest pomnikiem historii. Mnisi mieszkają tu do dziś.
Opactwo założył najprawdopodobniej Kazimierz I Odnowiciel w 1044 roku, po ustabilizowaniu państwa. Pierwszym opatem był Aaron z Kolonii. Rejestr zabytków datuje zespół na drugą połowę XI wieku, a klasztor jest wpisany do rejestru od 1930 roku.
Dzieje opactwa nie były spokojne. W 1259 roku zespół zniszczył najazd tatarski. W XVI wieku zamek na wzgórzu przystosowano na siedzibę opata. Austriacy zlikwidowali klasztor w 1816 roku, a mnisi wrócili do Tyńca po 123 latach, 30 lipca 1939 roku. Od 1947 roku odbudowywali zniszczone zabudowania, a w 1968 roku opactwo formalnie przywrócono.
W XI wieku stanęła tu romańska bazylika trójnawowa. W pierwszej połowie XIII wieku klasztor otoczono murami kamiennymi, a w drugiej połowie tego stulecia na wzgórzu powstał książęcy zamek na planie trójkąta. W 1306 roku opactwo oblegał i spalił Gerlach de Culpen. Na początku XIV wieku wzniesiono kapitularz ze sklepieniem krzyżowym, a w 1463 roku za opata Macieja ze Skawiny konsekrowano gotyckie budowle. Z XV wieku pochodzą gotyckie krużganki, a z XVIII wieku mury obronne z basztami i bastionami.
W latach 1771-1772 opactwo zniszczyli konfederaci barscy. Po kasacie w 1816 roku kościół w 1821 roku został siedzibą biskupstwa tynieckiego z biskupem Grzegorzem Tomaszem Zieglerem, a w 1826 roku diecezję przeniesiono do Tarnowa. W 1831 roku kościół strawił pożar od uderzenia pioruna. W 2008 roku odbudowano tak zwaną Wielką Ruinę i powstała Fundacja Chronić Dobro, pod którą działa muzeum. Status pomnika historii opactwo otrzymało w marcu 2017 roku.
Kościół jest trójnawowy i łączy dwie epoki: gotyckie prezbiterium z barokową nawą główną. Gotycki kościół przebudowano w stylu barokowym w latach 1618-1622, a nową świątynię konsekrowano 8 maja 1622 roku.
We wnętrzu wyróżnia się rokokowy ołtarz główny autorstwa Franciszka Placidiego oraz późnobarokowa ambona. Do zespołu klasztornego należą gotyckie krużganki, XIV-wieczny kapitularz, średniowieczna Opatówka i zabytkowa studnia z 1620 roku.
Ołtarz główny jest rokokowy, z czarnego marmuru, i wyszedł spod ręki Franciszka Placidiego. Ambona jest barokowa, a jej autorem jest najprawdopodobniej Franciszek Józef Mangoldt. W prezbiterium stoją stalle z XVII wieku.
Przy klasztorze działa Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, założone 8 maja 1991 roku. Na terenie zespołu funkcjonuje też Muzeum Benedyktynów w Tyńcu, które opowiada o dziejach opactwa i życiu zakonników. Opactwo odwiedził 19 sierpnia 2002 roku papież Jan Paweł II.
W średniowieczu tyniecki klasztor był bardzo bogaty: w XV wieku należało do niego sto wsi i pięć miasteczek. Ten majątek tłumaczy, dlaczego zespół rozbudowywano na tak dużą skalę.
Opactwo leży nad Wisłą, na skraju miasta, dlatego wycieczkę można połączyć z innymi miejscami po zachodniej stronie Krakowa. W linii prostej niecałe pięć kilometrów dzieli je od Lasu Wolskiego, a od Ogrodu Zoologicznego w Krakowie około 5,4 km.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się