Płyta Rynku jako przykrywka

Od chwili wytyczenia placu jego poziom podniósł się w niektórych miejscach o ponad 5 metrów. Dlatego to, co średniowieczni krakowianie mieli pod stopami, dziś leży pod powierzchnią. Pod wschodnią częścią płyty Rynku Głównego działa oddział Muzeum Krakowa, Podziemia Rynku, z wejściem z Sukiennic. Według Wikipedii zajmuje ponad 6 tysięcy metrów kwadratowych, z czego blisko 4 tysięcy to rezerwat archeologiczny.

Pierwsze prace pod ziemią ruszyły w połowie 2005 roku, a muzeum oficjalnie otwarto 24 września 2010 roku. Wikipedia podaje, że pierwotnie otwarcie planowano na 5 czerwca 2010, ale zakończenie robót przesunięto na 31 sierpnia. Projekt ekspozycji przygotował zespół prof. Andrzeja Kadłuczki ze Studia Archecon, a koncepcję wystawy dr Cezary Buśko. Część prac współfinansowała Unia Europejska ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Ulice, osada i cmentarz sprzed lokacji

Najstarsze zachowane trakty, które widać z trasy, datuje się na XI wiek. W skład stałej ekspozycji wchodzą według Wikipedii między innymi: dawne wodociągi, skrzyżowanie szlaków drożnych, osada przedlokacyjna, relikty spalonej osady, średniowieczne bruki Sukiennic oraz cmentarzysko z XI wieku. Warto to czytać jako opis tego, co pokazano zwiedzającym, a nie pełną listę wszystkiego, co archeolodzy znaleźli pod Rynkiem.

Wśród pokazanych śladów jest osada przedlokacyjna, czyli ślady zasiedlenia sprzed lokacji z 1257 roku. Proces podnoszenia się poziomu placu przez kilkaset lat pokazują tak zwane świadki archeologiczne, czyli zachowane profile ziemne, w których kolejne warstwy widać jak w przekroju.

Przedmioty z codziennego życia

Wikipedia wymienia z ekspozycji monety z XIV wieku, ceramikę, ozdoby, średniowieczne narzędzia, 600-letnie przybory higieniczne, gliniane figurki, skórzane buty, kości do gry, pochodzące ze Wschodu paciorki i medaliony oraz groty tatarskich strzał. Taki zestaw dokumentuje, że na krakowskim Rynku od stuleci prowadzono handel z dalekimi stronami.

Osobną pozycją jest bryła handlowego ołowiu o masie 693 kilogramów, zwana w opisach bochnem. Wikipedia nazywa ją unikatem na skalę światową; to ocena z encyklopedii, nie wynik porównania z innymi zbiorami, więc tak należy ją czytać.

Kramy i hologramy

Trasa prowadzi wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi nad zachowanymi średniowiecznymi traktami. Odtworzono tu kramy, między innymi Kramy Bolesławowe i Kramy Bogate, a także rekonstrukcję kramu średniowiecznego kupca i dwunastowiecznych warsztatów złotnika i kowala. Wikipedia podaje, że Kramy Bogate, od strony ulicy Siennej, zajmują około 1200 metrów kwadratowych.

Wystawa stała nosi tytuł „Śladem europejskiej tożsamości Krakowa”. Opiera się na technikach multimedialnych: według Wikipedii około sześciuset modeli można oglądać w trzech wymiarach na jednym z 37 ekranów dotykowych, są też hologramy odtwarzające dawną zabudowę Rynku i ekran z pary wodnej. W trakcie zwiedzania słychać odgłosy targu albo płonących zabudowań.

Inne podziemia pod Rynkiem

Podziemia Rynku to tylko jedna z przestrzeni pod placem. Pod kościołem św. Wojciecha badania archeologiczne odsłoniły relikty wcześniejszego, murowanego kościoła z początku XI wieku, a w jego podziemiach urządzono ekspozycję związaną z historią Rynku. Wikipedia wspomina też o piwnicach pod płytą, o podziemnym połączeniu wieży ratuszowej z Sukiennicami i o średniowiecznej hali pod główną halą Sukiennic, długiej na 100 metrów i wysokiej na 5.

Czego tu nie rozstrzygamy

Ten tekst opiera się na hasłach Wikipedii o Podziemiach Rynku, o Rynku Głównym i o kościele św. Wojciecha oraz na stronie muzeum. Nie opisujemy przebiegu samych badań wykopaliskowych, bo nie sprawdziliśmy tego w publikacjach archeologów. Ze względu na to tytuł mówi o tym, co pokazano pod płytą, a nie o całej historii odkryć.