Stary Kleparz: targ starszy od połączenia z Krakowem

Stary Kleparz to zachodni fragment dawnego rynku Kleparza, osobnego miasta na północ od Starego Miasta. Według Wikipedii Kazimierz Wielki lokował je na prawie magdeburskim w 1366 roku, a rynek wytyczono zapewne właśnie wtedy. Był znacznie większy niż dziś i zbliżał się rozmiarami do Rynku Głównego, obejmując także tereny dzisiejszego placu Matejki. Stał na nim ratusz kleparski, rozebrany w 1803 roku. Plac dzielił się na części: we wschodniej działał targ koński, w zachodniej zbożowy.

Na cotygodniowych targach kleparskich handlowano głównie zbożem i produktami rolnymi, a także bydłem, co odciążało Rynek krakowski od związanych z tym niedogodności. O charakterze miasta decydowała liczba oberż i zajazdów: według spisu z 1632 roku w Kleparzu były stajnie dla 2380 koni. Pochodzenia nazwy nie rozstrzygnięto. Wikipedia podaje, że może się wiązać z „uklepywaniem” transakcji na targu, a według innych z klepkami, z których bednarze składali beczki.

Kleparz kilkakrotnie płonął: źródło wymienia pożary z lat 1476, 1528 i 1755. Włączono go w granice Krakowa w 1792 roku, a prawa miejskie utracił ostatecznie w 1794. Po przyłączeniu rynek częściowo zabudowano, a w 1880 roku jego zachodnia część otrzymała oficjalnie nazwę Rynku Kleparskiego i zachowała charakter placu targowego.

Mały Rynek: targ rzeźniczy przy Rynku Głównym

Handel nie ograniczał się do przedmieść. Według Historycznego Krakowskiego Szlaku Kulinarnego Mały Rynek od średniowiecza pełnił rolę pomocniczego targu dla Rynku Głównego. Z czasem wyspecjalizował się w sprzedaży mięsa i ryb, a w XVIII wieku zyskał miano Rynku Rzeźniczego. Przy miejskich jatkach skupiało się życie jednego z najstarszych krakowskich cechów, rzeźników.

Plac Nowy: od Libuszhofu do Okrąglaka

Do XIX wieku na terenie dzisiejszego placu Nowego na Kazimierzu znajdował się tak zwany Libuszhof, zespół uliczek i zabudowań. Obecny kształt placu ustalono w projektach regulacyjnych z 1808 i 1844 roku. Dawniej nazywano go placem Kupa, a od końca XX wieku bywa popularnie zwany Żydowskim.

Na środku placu stoi Okrąglak, pawilon handlowy zbudowany w 1900 roku na planie dwunastokąta: wewnętrzna hala otoczona pierścieniem punktów handlowych. W 1927 roku wydzierżawiono go Gminie Żydowskiej, która urządziła w nim rytualną rzeźnię drobiu. Po wojnie Okrąglak znów pełnił funkcję hali targowej, choć przez szereg lat większość sklepików służyła jedynie jako magazyny dla handlowców sprzedających na straganach. W 2008 roku obiekt wpisano do rejestru zabytków. Plac działa także jako targ, na którym sprzedaje się warzywa i antyki, a okolica jest miejscem festiwali i imprez.

Hala Targowa: spiżarnia śródmieścia z lat trzydziestych

W drugiej połowie lat dwudziestych XX wieku Rada Miasta zdecydowała się wyprowadzić handel żywnością z miejskich kramów i jatek do obiektów spełniających wymogi sanitarne. W 1928 roku architekci Urzędu Budownictwa Miejskiego pojechali do Czech i Niemiec obejrzeć tamtejsze hale. Planowano trzy: przy Rynku Kleparskim, w Podgórzu i największą na Grzegórzkach, przy zbiegu ulicy Grzegórzeckiej i alei Daszyńskiego, gdzie handlowano już wcześniej. Miała być „spiżarnią” śródmieścia, Kazimierza, Półwsia Zwierzynieckiego i Zwierzyńca.

Zbudowano tylko tę jedną. Pierwsze plany Juliusza Dumnickiego powstały w 1936 roku, budowę rozpoczęto w 1937, a ukończyli ją Niemcy: hala została otwarta 17 sierpnia 1940 roku. Miała 36 stoisk. W latach dziewięćdziesiątych wnętrze przedzielono stropem, tworząc dodatkową kondygnację, a w 2024 roku zespół zabudowań wpisano do rejestru zabytków.

Place poza centrum

Miejskie zestawienie placów targowych wymienia też Nowy Kleparz, plac Na Stawach i plac Imbramowski. Plac Na Stawach na Półwsiu Zwierzynieckim wziął nazwę od stawów rybnych norbertanek zwierzynieckich, zasypanych w XIX wieku; nazwę nadano w 1912 roku. Według Wikipedii plac leży na trasie pochodu Lajkonika, który odwiedza tamtejszych kupców i pobiera od nich „haracz”.

Plac Imbramowski na Prądniku Białym Wikipedia opisuje jako największe targowisko w Krakowie. Zaczynał jako niezorganizowane miejsce przy dawnej wiejskiej drodze, dokąd zjeżdżali rolnicy wozami. Po likwidacji targowiska przy ulicy Kamiennej w latach pięćdziesiątych XX wieku handel przeniósł się na róg ulic Opolskiej i Grażyny, a w latach pięćdziesiątych do siedemdziesiątych działała tam także dzika giełda samochodowa.