Smok Wawelski (rzeźba)

Smok Wawelski to plenerowa rzeźba z brązu, dzieło Bronisława Chromego z 1972 roku. Przedstawia legendarnego smoka wawelskiego i stoi nad Wisłą, u stóp Wawelu. Wikipedia zalicza ją do najsłynniejszych atrakcji turystycznych Krakowa.

Skąd wzięła się rzeźba

Pierwotna koncepcja zakładała, że smok będzie częściowo zanurzony w wodach Wisły. Zrezygnowano z tego, bo śmieci niesione przez nurt osadzałyby się na rzeźbie. W 1972 roku figurę osadzono więc na bloku nad rzeką, przy wzgórzu wawelskim, obok obecnego wyjścia ze Smoczej Jamy. Hasło o Chromym w Wikipedii podaje 1970 rok jako czas powstania rzeźby, a 1972 jako rok jej odsłonięcia.

Autor: Bronisław Chromy

Bronisław Chromy urodził się w 1925 roku w Leńczach koło Lanckorony, a zmarł w 2017 roku w Krakowie. Studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Xawerego Dunikowskiego, studia ukończył w 1956 roku, a później uczył rzeźby na Akademii. Do jego dzieł w Krakowie należą „Sowy” na Plantach z 1961 roku, fontanna „Grajków” na placu Wolnica z 1974 roku oraz „Ukrzyżowanie. Z życia do życia” w kościele Arka Pana w Nowej Hucie z 1977 roku. Smok jest jednak jego najbardziej znaną realizacją.

Smok, który zieje ogniem

Wiosną 1973 roku wewnątrz rzeźby zamontowano instalację gazową. Jej autorem i wykonawcą systemu gazowo-elektrycznego był Feliks Prochownik. Od tej pory smok zieje ogniem co trzy minuty, co widać zwłaszcza po zmroku, gdy płomień wyraźnie odcina się od ciemnego brązu.

Legenda o smoku wawelskim

Najstarszy zapis legendy pochodzi z Kroniki polskiej mistrza Wincentego, czyli Kadłubka, z przełomu XII i XIII wieku. U Kadłubka smok mieszka w załomach skały i domaga się bydła, a synowie Grakcha, utożsamianego z Krakiem, zabijają go podstępem: podkładają skóry bydlęce wypchane zapaloną siarką. Nazwa Wawel u Kadłubka jeszcze nie pada, a zabicie smoka nie wiąże się z założeniem miasta. Kronikarz z końca XIV wieku jako pierwszy przypisał zabicie smoka samemu Krakowi. Jan Długosz w XV wieku jako pierwszy umieścił kryjówkę smoka w jaskini pod wzgórzem wawelskim.

W sąsiedztwie Wawelu

Rzeźbę łatwo połączyć ze zwiedzaniem wzgórza. Kilkaset metrów dalej stoi Zamek Królewski na Wawelu. Na drugim brzegu Wisły, w odległości około 300 m, działa Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Dalej, w stronę Rynku, prowadzi droga do Sukiennic.

Praktycznie

• Miejsce: bulwar nad Wisłą przy wzgórzu wawelskim, obok wyjścia ze Smoczej Jamy.
• Oglądanie rzeźby jest bezpłatne i nie wymaga biletu.
• Ogień pojawia się cyklicznie, co trzy minuty, więc jeśli chcesz zobaczyć pokaz, poczekaj chwilę przy rzeźbie.
• Jak przy każdym punkcie, w którym gromadzą się turyści, w sezonie bywa tłoczno. Spokojniej jest rano.