Drewniana cerkiew łemkowska z początku XVII wieku, wpisana w 2013 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Cerkiew św. Jakuba w Powroźniku to drewniana świątynia wpisana w 2013 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO razem z innymi drewnianymi cerkwiami Polski i Ukrainy. Dawniej greckokatolicka, dziś jest kościołem rzymskokatolickim pod wezwaniem św. Jakuba Młodszego. Stoi na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.
Cerkiew w tym miejscu istniała od około 1600 roku, ale z pierwotnej budowli zachowała się tylko część, dziś pełniąca funkcję zakrystii. Obecny kształt świątynia przybrała w XVII i XVIII wieku. Decydująca przebudowa w 1813 roku polegała na przeniesieniu budynku na wyższe miejsce, bo obawiano się zalewania, i na jego powiększeniu. Rejestr zabytków podaje datowanie 1604 rok i materiał: drewno. Obiekt wpisano do rejestru w 1961 roku, a ponowny wpis pochodzi z 2010 roku.
Cerkiew ma trójdzielny układ typowy dla budownictwa łemkowskiego. Nad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, z drewnianym hełmem i kutym krzyżem, a wisi w niej dzwon odlany w 1615 roku. Mniejsza wieża nad nawą ma dach namiotowy, a prezbiterium, najstarsza część budowli, przykryto dachem kalenicowym z sygnaturką. Okna są tylko od południa, co chroniło wnętrze przed śniegiem i wiatrem. Teren wokół świątyni otacza kamienny mur z rzeźbami świętych z XX wieku.
Najstarszy fragment wyposażenia to polichromia z 1607 roku, która pokrywa ściany i strop zakrystii. Jej centralną sceną jest Ukrzyżowanie, a obok są Złożenie do grobu, Ofiara Abrahama, Mojżesz z tablicami i Wjazd do Jerozolimy. W nawie i prezbiterium przetrwał osiemnastowieczny ikonostas, przycięty przy adaptacji świątyni do liturgii rzymskokatolickiej, oraz ikony, wśród nich Sąd Ostateczny z 1623 roku i Opłakiwanie Chrystusa z 1646 roku. Zachowały się też XVII-wieczne drzwi diakońskie.
Lista z 2013 roku obejmuje 16 drewnianych cerkwi regionu karpackiego, osiem w Polsce i osiem na Ukrainie, a Powroźnik jest jedną z polskich. Obiekty spełniają kryteria III i IV, czyli świadczą o tradycji kulturowej i są wybitnym przykładem typu budowli. Cerkwie budowali Łemkowie, Bojkowie i inne wschodniosłowiańskie społeczności zamieszkujące podnóża Karpat.
Po akcji Wisła w 1947 roku, w której przymusowo wysiedlono ludność łemkowską, ukraińską i bojkowską z południowo-wschodnich terenów Polski, cerkiew przejął Kościół rzymskokatolicki. Dziś działa tu parafia św. Jakuba Młodszego Apostoła. Dzieje świątyni pokazują więc dwie warstwy: łemkowską budowlę i jej późniejsze, katolickie użytkowanie.
Do Muszyny jest stąd niespełna 5 km, gdzie stoi zamek w Muszynie, a nieco bliżej leży Ogród biblijny w Muszynie. Dalej, w Krynicy-Zdroju, działa Muzeum Nikifora.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się