Rezerwat przyrody Przełom Białki pod Krempachami

Rezerwat krajobrazowy Przełom Białki pod Krempachami chroni krótki odcinek doliny, w którym rzeka Białka przeciska się między wapiennymi skałkami. Leży w powiecie nowotarskim, na terenie Krempach i Nowej Białej, a niewielki fragment zajmuje też wieś Trybsz. Rezerwat ma 8,51 ha i wchodzi w granice Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz obszaru Natura 2000 „Dolina Białki”.

Czym jest przełom i skąd jego skały

Przełom to miejsce, w którym rzeka przecina rząd skał. Budują je białe wapienie krynoidowe, czerwone wapienie i ceglastoczerwone margle. Widać w nich jurajskie skamieniałości, przede wszystkim amonity. Najwyższe formacje to Kramica, licząca 688 m n.p.m. i około 65 m wysokości względnej, oraz Obłazowa (670 m n.p.m., około 47 m).

Jaskinia Obłazowa i ślady sprzed tysiącleci

W rezerwacie są trzy jaskinie: Jaskinia Obłazowa oraz Schronisko w Obłazowej I i II. Najsłynniejsza jest pierwsza. Badania archeologiczne prowadzone tu od 1985 roku pod kierunkiem naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego odsłoniły ślady obecności człowieka od środkowego i górnego paleolitu po średniowiecze.

W jaskini znaleziono bumerang z kła mamuta, uznawany za najstarszy znany bumerang na świecie. Wikipedia w haśle rezerwatu datuje go na około 30 tysięcy lat, w haśle o samej jaskini na około 40 tysięcy lat, więc sprawdź datowanie w źródłach naukowych. Odkryto tu też szczątki nosorożca włochatego, lwa jaskiniowego i hieny jaskiniowej oraz narzędzia kamienne.

Rośliny i widoki

Na skałach rosną 105 gatunków roślin wapieniolubnych, a wśród nich dziesięć gatunków alpejskich znanych z Tatr. Chroniona jest reliktowa roślinność naskalna, dlatego wychodzenie poza ścieżki niszczy to, dla czego rezerwat utworzono. Ze skałek widać Jezioro Czorsztyńskie i Tatry, a na Kramicy i Obłazowej wytyczono około trzydziestu dróg wspinaczkowych. Kamieniska nad Białką bywają wykorzystywane jako plaża.

Krajobraz przełomu pojawił się w filmach, między innymi w „Janosiku” z 1974 roku i w serialu „Trzecia granica”.

W okolicy

Około 5 km od rezerwatu znajduje się Terma Bania.

Kilka kilometrów dalej stoi kościół św. Michała Archanioła w Dębnie.

Przyrodnicze miejsce w okolicy to Bór na Czerwonem.

Praktycznie

• Rezerwat leży między Krempachami a Nową Białą, nad rzeką Białką. Na miejscu obowiązują przepisy ochrony przyrody rezerwatu.
• Nie rozpalaj ognisk i nie zostawiaj śmieci. Według hasła Wikipedii duży ruch turystyczny prowadzi tu do zaśmiecania i niszczenia roślinności.
• Zasady wspinaczki i ewentualnego wejścia do jaskiń sprawdź przed wizytą u zarządcy rezerwatu, bo stanowisko archeologiczne jest miejscem badań.