Sztolnia Ponikowska

Sztolnia Ponikowska to zabytek techniki związany z historią olkuskiego górnictwa. Jej odkryty odcinek, zwany roznosem, ciągnie się na długości około 2,5 km między Pomorzanami (dzielnicą Olkusza) a Hutkami, w lasach należących do Bolesławia.

Po co ją wykopano

Sztolnię zbudowano, gdy płytkie złoża rud ołowiu i srebra koło Olkusza były już w większości wyczerpane. Górnicy kopali coraz głębiej i trafiali na wodę, która zalewała wyrobiska. Według tablicy informacyjnej budowę rozpoczęto w 1564 roku na podstawie postanowienia króla Zygmunta Augusta. Nadzór sprawował Ludwik Decjusz, a robotami kierował sztolmistrz Jan Fejgl. Sztolnię finansowały gwarectwa, czyli spółki bogatych mieszczan i szlachty z Olkusza i Krakowa. Działała grawitacyjnie: woda płynęła naturalnym spadem.

Jak była zbudowana

Miała część otwartą (roznos) i podziemną, z korytarzami na głębokości ok. 40 metrów. Rozpoczynała się w okolicy Poniku pod Hutkami, biegła ku Pomorzanom i pod miastem, aż w pobliże dzisiejszego Starego Cmentarza. Cała sztolnia liczyła 7860 metrów. Była najdłużej działającą z pięciu sztolni odwadniających rejonu Olkusza i Bolesławia. W 1712 roku uległa zawaleniu, roznos odbudowano w latach 1837-1838, a w 1917 roku sztolnię opuszczono.

Co zostało

W lesie zachował się roznos o długości ok. 2400 metrów, o przekroju trapezu, z zalesionymi stokami wąwozu. Okno sztolni jest zasypane piaskiem, a partie podziemne są niedostępne. Dno wąwozu było w 2016 roku suche.

Praktycznie

• Przy dawnym oknie sztolni stoi tablica informacyjna Lasów Państwowych.
• Obok biegnie niebieski pieszy szlak z Olkusza do Sławkowa.
• Wejścia do części podziemnej nie ma, oglądać można roznos. Od Bazyliki Kolegiackiej św. Andrzeja w Olkuszu dzieli to miejsce ok. 3 km, a o górnictwie olkuskim opowiada Podziemny Olkusz.