Bazylika Kolegiacka św. Andrzeja w Olkuszu

Bazylika kolegiacka św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu to gotycki kościół halowy z pierwszej połowy XIV wieku, wzniesiony z cegły. Parafialna fara stoi przy ulicy Szpitalnej, tuż obok rynku. Od 2001 roku jest siedzibą Olkuskiej Kapituły Kolegiackiej, a od 2002 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej.

Fundacja króla i przebudowy

Farę miejską zbudowano na miejscu wcześniejszego kościoła dzięki fundacji Kazimierza Wielkiego. Świątynia ma trzy nawy, pięć przęseł i wydłużone prezbiterium z płaskim zamknięciem. W XV wieku dobudowano kaplicę św. Anny, zakrystię i skarbiec, w 1612 roku kruchtę, a w 1620 roku manierystyczną kaplicę Amendziańską (Loretańską), ufundowaną przez zamożnego górnika Stanisława Amendę. W 1864 roku spłonęła dzwonnica i część kościoła. Nową, neogotycką dzwonnicę zbudowano w latach 1903-1913 według projektu Sławomira Odrzywolskiego.

Wnętrze

Najstarszym zabytkiem wnętrza jest gotycki Poliptyk Olkuski z 1485 roku w nawie północnej. Pięcioczęściowy ołtarz ma na czterech skrzydłach szesnaście obrazów ze scenami z życia Marii i Chrystusa, a w środku rzeźbę Madonny z Dzieciątkiem z około 1480 roku. Namalowali go krakowscy malarze Jan Wielki i Stanisław Stary. Renesansowe organy Hansa Hummla z lat 1611-1624 zaliczane są do najstarszych w Europie zachowanych w stopniu bliskim oryginalnemu. Są tu też stalle z XVI wieku, ambona z 1639 roku i Krzyż Gwarków, dar olkuskich górników z XVII wieku.

Koncerty organowe

Organy są tłem festiwali: w październiku odbywają się tu koncerty Międzynarodowych Olkuskich Dni Muzyki Organowej i Kameralnej, a w lipcu Letni Festiwal Organowy. Terminy programu sprawdzisz przed przyjazdem.

Praktycznie

• Adres: Szpitalna 1, Olkusz. Strona parafii: bazylika.pl (zakładki z mszami i kancelarią parafialną).
• Zwiedzanie wnętrza poza nabożeństwami ustal z parafią, bo źródła nie podają godzin dla turystów.
• W promieniu kilkuset metrów są Podziemny Olkusz, Muzeum Regionalne PTTK i baszta, a około 3,5 km dalej zamek w Rabsztynie.