Synagoga Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu

Synagoga Chewra Lomdei Misznajot przy placu ks. Jana Skarbka w Oświęcimiu to niewielki ceglany dom modlitwy typu bet midrasz, zbudowany tuż przed I wojną światową. Nazwa oznacza po hebrajsku Bractwo Studiujących Misznę. Dziś budynek działa razem z sąsiednim Centrum Żydowskim w Oświęcimiu.

Skąd wzięła się synagoga

Bractwo zostało zarejestrowane w 1893 roku, a działkę przy dawnym placu Szpitalnym kupiło w 1912 roku od małżeństwa Glassów. Budowę rozpoczęto w 1913 roku, a we wrześniu 1918 roku obiekt już służył wiernym. Rejestr zabytków podaje datowanie na 1913 rok.

Jak wygląda budynek

To prostokątny budynek z cegły, nakryty dachem dwuspadowym, z nieregularnie rozmieszczonymi oknami: półkolistymi w ścianach wschodniej i zachodniej oraz zamkniętymi łukiem odcinkowym od południa. Główną salę modlitewną wyposażono w rzeźbione drewniane elementy: aron ha-kodesz (szafę na zwoje Tory), bimę i ławki. W mniejszym pomieszczeniu od północy mieścił się babiniec, czyli miejsce dla kobiet, połączony z salą modlitewną niewielkimi oknami.

Czas okupacji i lata powojenne

W czasie okupacji niemieckiej wnętrze zostało zdewastowane, a budynek służył jako magazyn amunicji. Po wojnie wojska radzieckie zwróciły go do użytku religijnego, ale do 1955 roku niemal wszyscy żydowscy mieszkańcy Oświęcimia opuścili miasto. Później w budynku mieściły się różne firmy, między innymi hurtownia dywanów w latach 1992-1997. Opis losów Żydów oświęcimskich w latach wojny znajdziesz w pobliskim Centrum Żydowskim, a miejscem związanym z Zagładą na skalę całego regionu jest oddalone o kilka kilometrów Auschwitz-Birkenau.

Odzyskanie i renowacja

W marcu 1998 roku synagogę zwrócono Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej, a następnie przekazano Fundacji Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu. Gruntowny remont trwał od listopada 1999 do lipca 2000 roku. Oficjalne otwarcie do celów religijnych i edukacyjnych odbyło się 12 września 2000 roku. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków.

Praktycznie

• Adres: plac ks. Jana Skarbka 5, Oświęcim, w centrum miasta.
• W pobliżu, około 100 m, jest Zamek w Oświęcimiu.
• Zasady zwiedzania i godziny udostępniania sprawdź przed wizytą u Centrum Żydowskiego, które zarządza obiektem.